--=REKLAMA=--

Pomoc15

Słownik terminów

Z Joomla!WikiPL

(Przekierowano z Słownik terminów)
Spis treści

# A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P Q R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź


A

ACL 
Patrz Lista kontroli dostępu.
aktualizacja 
[ang. updating]. Poprawianie i uzupełnianie treści pliku lub kodu programu bez naruszania jego struktury.
alias 
[ang. alias]. Kryptonim, umowna nazwa zasobu wykorzystywana zamiast jego tytułu w adresach internetowych do identyfikacji pozycji menu, sekcji, kategorii, artykułu, innych treści Alternatywna nazwa umowna stosowana na stronach Joomla! do identyfikacji pozycji menu (w adresach internetowych).
aplikacja 
[ang. application]. Program lub zespół programów przeznaczonych do wykonywania specyficznego typu zadań.
archiwum 
[ang. archive]. Zbiór nieaktualnych artykułów. Artykuły przenoszone są do archiwum automatycznie, gdy upłynie termin ich publikacji, albo przez administratorów za pomocą narzędzi na stronie menedżera artykułów. Archiwum można udostępniać na witrynie w postaci przeglądu archiwum albo za pośrednictwem modułu Archiwum.
artykuł 
[ang. article, content]. Zwarty materiał - publikacja elektroniczna zawierająca treści odnoszące się do rzeczywistości bądź świata fikcyjnego - prezentację, opisy, wyjaśnienia, interpretacje, oceny, opinie, komentarze, itd., o strukturze swobodnie kształtowanej przez autorów, w której podstawowym tworzywem jest zwykle tekst z osadzonymi w nim ilustracjami, animacjami, dźwiękami, wideo oraz wszelkiego typu odnośnikami prowadzącymi do zasobów wewnętrznych bądź zewnętrznych. Por. treść witryny.
atrybut 
parametr charakteryzujący, określający pewną własność elementu. Na stronach WWW parametr przypisywany do określonych elementów stron, powodujący zmiany ich prezentacji w przeglądarce internetowej; atrybuty można przypisywać bezpośrednio za pomocą języka XHTML lub pośrednio za pomocą arkuszy stylów CSS;

B

backup 
Kopia zapasowa pliku lub zbioru plików służąca do bezpiecznego przechowywania danych. Także czynność wykonywania takiej kopii.
baza danych
[ang. database]. Uporządkowany zbiór danych, złożony z → rekordów dzielących się na pola, odpowiadające różnym cechom klasyfikacyjnym danych, dający się łatwo przeszukiwać, porządkować i analizować. W szczególności w internecie bazą danych może być zbiór artykułów list dyskusyjnych, spis użytkowników danej sieci, interaktywne bazy danych dostępne przez WWW itp.
Biblioteka (programistyczna) [ang. library]
zbiór standardowych, przetestowanych i sprawdzonych klas, funkcji i innych konstrukcji programistycznych, które można wykorzystać w innych programach. Z bibliotek korzysta Platforma Joomla! i rożne rozszerzenia Joomla!. Począwszy od wersji Joomla 1.6 biblioteki mogą być instalowane, uaktualniane i usuwane za pomocą instalatora rozszerzeń
Blog 
1) Forma dziennika internetowego, pamiętnika. Por. Przegląd artykułów. 2) Klasa jednego ze standardowych w Joomla! stylów CSS.
Blokada 
Czasowe lub trwałe zablokowanie użytkownika; powoduje, że użytkownik nie może edytować i nie może założyć nowego konta, ale może nadal czytać wszystkie strony serwisu; możliwość blokowania posiadają tylko administratorzy.
Bot 
Patrz Dodatek.
bridge 
Patrz → mostek
bufor 
[ang. buffer] - pamięć pomocnicza, w której dane są zapisywane przejściowo na czas ich przesyłania. Por. pamięć podręczna.

C

Cache
[ang. cache]. Zobacz → Pamięć podręczna
Ciasteczka, cookies 
Niewielkie pliki tekstowe, wysyłane przez serwer WWW i zapisywane na twardym dysku użytkownika; są stosowane do rozpoznawania użytkowników w trakcie procedury logowania.
CSS 
Kaskadowe arkusze stylów - język służący do opisu sposobu pokazywania stron WWW, poszerzający możliwości języków HTML i XHTML;

D

Szablon:Dane

Dodatek, wtyczka [ang. plug-in]
Wbudowane lub instalowane dodatkowo rozszerzenie Joomla!. Wyposaża rdzeń lub komponenty Joomla! w nowe funkcje.
Dodatki przetwarzają treść zanim zostanie przesłana ona do przeglądarki użytkownika. Kilkanaście dodatków wchodzi w skład podstawowej dystrybucji Joomla!: Wstaw obrazek, Proste adresy, Ocenianie, Paginacja, Edytor zwykły, Edytor TinyMCE, wyszukiwarki.
Oferta rozszerzeń katalogowana jest systematycznie na stronie Joomla! Extensions Directory - centralnego katalogu rozszerzeń Joomla. Bezpłatne rozszerzenia dostępne są w składnicy projektów Joomla! i innych serwisach.
W pierwszych wersjach Joomla! dodatki nazywane były również botami lub mambotami.
Dystrybucja, rdzeń, silnik, jądro, trzon 
[ang. core]. Oficjalny pakiet instalacyjny zawierający wszystkie pliki niezbędne do działania Joomla! Pakiet jest dostępny na witrynie http://joomlacode.org oraz innych, upowszechniających Joomla! Standardowa instalacja Joomla! może być wzbogacana rozszerzeniami tworzonymi przez innych programistów.
Dodatek Spuścizna 
ang. Legacy Plugin - standardowe rozszerzenie umożliwiające instalację i działanie w Joomla 1.5 rozszerzeń napisanych we wcześniejszych fazach rozwoju Joomla!, zapewniające → zgodność wsteczną.

E

Edycja 
[ang. Edit]. Tryb pracy, w którym możliwe jest modyfikowanie danych. Edycją jest każda modyfikacja informacji, zmiana nazwy pliku, katalogu, kasowanie i dodawanie danych.
Edytor 
1) program służący do wprowadzania zmian w dokumentach elektronicznych 2) redaktor, osoba odpowiedzialna za przygotowanie materiału do publikacji.
W polskim wydaniu Joomla! i w opracowaniach używamy terminu edytor tylko w pierwszym znaczeniu, jako a) ogólnej nazwy specjalnych dodatków umożliwiających wprowadzanie zmian w tekstach (edytorów tekstu - edytora zwykłego i edytorów wizualnych), b) nazwy wewnętrznych aplikacji Joomla!, umożliwiających wprowadzanie zmian w konfiguracji elementów Joomla!. Por: Edytor wizualny

Szablon:Edytor tekstu Szablon:Edytor kodu

Edytor wizualny 
[ang. WYSIWYG editor]. Edytor HTML udostępniający przybornik z narzędziami graficznymi umożliwiającymi znakowanie tekstu zgodnie z regułami języków (x)HTML i CSS w sposób niewidoczny dla użytkownika (w tle), który widzi na ekranie tekst w kształcie zbliżonym lub identycznym do tego, jaki zobaczy w publikacji na witrynie.
Element 
[ang. element]. Część, fragment stanowiący pewną, dającą się wyodrębnić jednostkę wchodzącą w skłąd większych całości. W tym znaczeniu elementem może być w Joomla! nazwane każde rozszerzenie, ale także np. artykuł, wiadomość lub odnośnik (łącze). Por. Pozycja

F

Folder 
inaczej katalog - kontener zawierający zbiór plików i innych folderów (podkatalogów).
Forum dyskusyjne 
strona WWW na której można zamieszczać swoje wypowiedzi, które są zazwyczaj porządkowane w tematycznych wątkach.

G

Globalne odblokowanie 
[ang. Global Checkin]. Odblokowanie wszystkich pozycji chronionych przed równoczesną edycją przez inne osoby. Czynności tej może dokonać główny administrator w odniesieniu do wszystkich aktualnie zablokowanych pozycji, a autor (wlaściciel) w odniesieniu do swoich pozycji.
Zablokowane podczas edycji elementy Joomla! są zwykle odblokowywane po zakończeniu edycji i zapisaniu ich. Błędy w transmisji danych, przypadkowe zerwanie połączenia z serwerem mogą spowodować, że nie nastąpi odblokowanie w zwykły sposób. Administrator witryny może wówczas dokonać odblokowania wszystkich zablokowanych pozycji. Operacja ta winna być wykonywana rozważnie, aby przypadkiem nie przerwać pracy redakcyjnej, realizowanej w czasie tej operacji.
Grupy użytkowników 
ang. User Groups : Krąg, zespół użytkowników wyodrębniony spośród ogółu ze względu na zakres posiadanych uprawnień. Przypisanie użytkownika do wybranej grupy jest sposobem nadania mu zob. -> praw dostępu, jakie posiada wybrana grupa. W Joomla! w najszerszym kręgu użytkowników, którzy mają anonimowy dostęp do witryny, czyli bez logowania się [Anonymous], wyodrębniono kilka coraz mniejszych grup o coraz większych prawach dostępu i uprawnieniach: krąg użytkowników zarejestrowanych [Registered], uzyskujących dodatkowe uprawnienia po zalogowaniu się - trzy grupy z prawami dostępu tylko ze strony frontowej: autorów [Author] , redaktorów [Editor] i wydawców [Publisher] oraz trzy kolejne kręgi z prawami dostępu także do panelu administracyjnego: operatorów [Manager], administratorów [Administrator] i głównych administratorów [Super Administrator].

H

Szablon:Hasło

Hipertekst 
tekst z łączami (odnośnikami), które umożliwiają automatycznie przeskakiwanie do innych tekstów - podstawa systemu WWW.
HTML 
Patrz XHTML.

I

Ikonka 
mała grafika symbolizująca wykonanie jakiejś akcji; bardzo często ikonki wskazują na miejsca, w których są linki.

Szablon:Instalowanie

Interfejs oprogramowania 
sposób "porozumiewania się" programu komputerowego z jego użytkownikiem - zwykle jest to zbiór okien, ikonek, menu i pól do których można wpisywać teksty.
IP 
numer przyporządkowany komputerom przyłączonym do Internetu; dzięki któremu są one rozpoznawane przez inne komputery w sieci; Numery IP mogą też być wykorzystywane w sieciach lokalnych.

J

jdoc 
w kodzie szablonów Joomla! instrukcja sterująca umieszczeniem w dokumencie www generowanych dynamicznie treści witryny - treści głównej (komponentu) oraz treści towarzyszących (modułów). Prosta instrukcja jdoc wygląda jak ten kod: <jdoc:include type="component" />.
Joomla! ang. Joomla!
Nazwa własna. Wymawiaj ’dżumla’. Uniwersalny system zarządzania witryną internetową. Nazwa ’Joomla!’ to fonetyczna transkrypcja na angielski słowa z języka suahili „jumla”, które tłumaczy się: wszyscy razem lub wspólnie lub też jako całość. Wyraża ideę Joomla!: łączyć ludzi na całym świecie, wszystkich ras i kultur w jeden wielki krąg.
JPG 
format bitmapowych plików graficznych oraz system stratnej kompresji danych graficznych; pliki JPG są zalecane do zdjęć obiektów naturalnych; zwykle ich wielkość jest mniejsza od wielkości analogicznych plików PNG ale występują w nich artefakty, zauważalne przy ostrych konturach.

K

Szablon:Katalog główny

Kategoria 
[ang. Category]. Kolekcja pozycji - artykułów, kontaktów, kanałów informacyjnych, adresów internetowych, grafik - zgrupowanych według jakieś kryterium: tematu, rodzaju, typu, zakresu treści. Kategorie pomagają porządkować zbiory informacji i materiałów.
W Joomla 1.0 i Joomla 1.5 kategorie artykułów były grupowane w    sekcje. Kategoria artykułów nie mogła istnieć bez sekcji, a w sekcji musiała być przynajmniej jedna kategoria artykułów! W nowszych wersjach Joomla! sekcji nie ma w ogóle, a kategorie można dowolnie głęboko zagnieżdżać. W kategoriach grupowaną są również często treści obsługiwane przez komponenty.
Komponent [ang. component]
Wbudowane lub instalowane dodatkowo rozszerzenie Joomla! - aplikacja obsługująca gromadzenie i udostępnianie treści bądź realizację złożonych procedur (np. rejestracja, zakupy). Komponenty posiadają zwykle swój własny interfejs, często są zdolne do współdziałania z innymi komponentami.
Chociaż terminu komponent używa się zwykle na oznaczenie takich rozszerzeń jak rdzenne Kontakty, Reklamy, Doniesienia, Wyszukiwarka, czy Zakładki, a więc dostępnych po zainstalowaniu Joomla! na zapleczu w menu Komponenty, to komponentami jest wiele innych rdzennych składników Joomla!, m.in. Media, Użytkownicy, czy też Kategorie, albo projektanty pozycji menu (Menus).
Zbiór komponentów dla Joomla! stale się powiększa. Oferta komponentów katalogowana jest systematycznie na stronie Joomla! Extensions Directory - centralnego katalogu rozszerzeń Joomla. Bezpłatne rozszerzenia dostępne są w składnicy projektów Joomla! i innych serwisach.

Szablon:Konfiguracja

Konto użytkownika
[ang. account]. Zbiór zasobów i uprawnień przypisanych w ramach systemu konkretnemu użytkownikowi. W Joomla! konto posiada dane rejestracyjne - unikalną nazwę (login) i hasło, nazwę własną (imię i nazwisko) użytkownika, adres poczty elektronicznej, dane o logowaniu – swego rodzaju rejestr obecności, i czasu trwania odwiedzin (sesji), przynależność do grupy, określającą uprawnienia. W świeżej instalacji Joomla! posiada zainstalowanego jednego użytkownika. Jest nim główny administrator - [ang. super administrator].

L

Link 
Patrz Łącze.
Lista kontroli dostępu 
ang. Access Control List (ACL) - listy określające prawa dostępu do zasobów, umożliwiające rozbudowane i dokładniejsze definiowanie uprawnień niż standardowe. ACL służą również do kontroli ruchu w Sieci. Por Wikipedia: Access Control List. Zob. także: Uprawnienia.
Logowanie, ang. login, logon
Uwierzytelnione wejście do sieciowego systemu operacyjnego lub witryny internetowej, dające zwykle dostęp do możliwości, które są niedostępne dla osób niezalogowanych. Logowanie w Joomla! polega na podaniu unikalnej nazwy i hasła użytkownika celem identyfikacji. Hasło powinno być tajne, natomiast nazwa użytkownika może być powszechnie znana.
Login ang. Username
Patrz: Nazwa użytkownika.

Ł

Łatka, Łata 
ang. patch w Joomla! jest to poprawka lub uaktualnienie wcześniejszej wersji Joomla!, usuwające pewne problemy, naprawiające błędy, rozszerzające użyteczność (funkcjonalność), poprawiające wydajność (ang. performance). W komunikacie o opublikowaniu łatki zawsze podawana jest informacja, czy poprawia ona bezpieczeństwo lub usuwa luki wykryte w bezpieczeństwie programu. Zadaniem łatki jest zamienić starszy kod, a dokładniej starsze skrypty, na ich nowszą, poprawioną lub udoskonaloną wersję. Łatki są w zasadzie niewielkimi, drobnymi poprawkami, aktualizacjami między kolejnymi wersjami tej samej serii Joomla (tego samego wydania). Przykładowo możesz pobrać łatkę aktualizującą Joomla 1.0.4 do Joomla 1.0.7. Z zasady nie stosuje się łatek w przypadku bardziej kompleksowych zmian, jakie zachodzą między kolejnymi wydaniami Joomla, np. nie ma łatek aktualizujących Joomla 1.0.15 do Joomla 1.5. Zawsze, zanim zastosujesz łatkę, zapoznaj się z opisem wydania oraz odpowiednią instrukcją aktualizacji.
Łącze a. odnośnik, odsyłacz 
(ang. link) specjalnie wyróżniony fragment tekstu lub grafika, po kliknięciu na który jest się automatycznie przenoszonym w inne miejsce w Internecie; link wewnętrzny kieruje do innej strony w tym samym serwisie; link zewnętrzny kieruje do strony w innym serwisie.

M

Mambot 
zobacz Dodatek.
Menedżer 
[ang: manager] 1) Program narzędziowy do zarządzania danymi, plikami, katalogami. 2) w Joomla! także osoba z uprawnieniami specjalnymi należąca do grupy zarządzajacych witryną - zob. -> operator.
Opisywany element Selektor ID Selektor klasy Przyrostek
ul menu
Szablony dla: Joomla 1.5
Zastosowany w: modules/ mod_mainmenu/helper.php
Stylizuje: listę pozycji menu
.menu {}
Menu rozdzielone 
ang. split menu - jedno menu umieszczone w dwóch lub więcej modułach, w których udostępniane są różne poziomy hierarchicznej struktury witryny. Gdy użytkownik wybierze w głównym module (np. w górnym poziomym menu) nadrzędną pozycję menu, w innym miejscu, np. w lewym pasku wyświetlane jest dodatkowe menu zawierające jedynie pozycje z wyznaczonego zakresu.
Menu rozwijane 
ang. pull-down menu - rozwijana wielopiętrowa (wielopoziomowa) lista odnośników do stron witryny, odsłaniająca listę elementów podrzędnych w momencie, gdy kursor wskazuje pozycję nadrzędną.
Miniaturka 
(ang. Thumb, thumbnail) pomniejszony obrazek, wpleciony w tekst strony.
Moduł [ang. module]
Niewielkie, wbudowane lub instalowane dodatkowo rozszerzenie Joomla!, służące udostępnianiu na stronach dodatkowych treści lub użytecznych funkcji i procedur.
Często rozmieszczone są w blokach wokół głównej treści strony. Dobrze znanym przykładem jest moduł logowania. W skład podstawowej dystrybucji Joomla wchodzi ponad 20 modułów witryny (m.in. Menu, Popularne, Tematy pokrewne, Migawki, Nowości, Ścieżka powrotu) oraz kilkanaście modułów zaplecza.
Moduły wyświetlamy na wybranych stronach, w powiązaniu z pozycjami menu, w miejscach zdefiniowanych w szablonie witryny, które nazywamy pozycjami modułów. Można np. umieścić moduł w pozycji "lewa" lub "prawa" czy jakiejkolwiek innej. Moduł można pokazać na wszystkich stronach lub na wybranych. Moduły można również osadzać w artykułach, a nawet w innych komponentach (za pomocą specjalnego rozszerzenia).
Od komponentów moduły odróżnia brak interfejsu umożliwiającego gromadzenie i edycję udostępnianych treści czy funkcji.
Zbiór modułów dla Joomla! stale się powiększa. Oferta modułów katalogowana jest systematycznie na stronie Joomla! Extensions Directory - centralnego katalogu rozszerzeń Joomla. Bezpłatne rozszerzenia dostępne są w składnicy projektów Joomla! i innych serwisach.

Szablon:Mostek

MySQL 
System zarządzania relacyjnymi bazami danych dostępny na wolnej licencji, tworzony przez szwedzką firmę MySQL AB.

N

Nazwa użytkownika ang. Username a. Login
Unikalny, niepowtarzalny wyraz oznaczający użytkownika, niezbędny do założenia konta, logowania się, korzystania z uprawnień, w Joomla! używana także jako nazwa autora materiałów oraz w podpisach..

O

Obszar roboczy, Przestrzeń robocza [ang. Workspace
Część okna w panelu administracyjnym, w której ustalana jest konfiguracja i treść elementów Joomla!. Przestrzeń robocza zmienia się dynamicznie, zależnie od narzędzi i opcji wybieranych w menu. W obszarze roboczym publikowane są tabele z wykazami pozycji, ułatwiające nawigację oraz umożliwiające wykonywanie niektórych czynności (np. publikowanie, usuwanie, przenoszenie do archiwum).

Szablon:Odtwarzanie Szablon:Opcjonalny

Otwarte oprogramowanie 
ang. Open Source : Otwarte źródła. W ścisłym znaczeniu oznacza odłam ruchu wolnego oprogramowania [ang. free software] zapoczątkowany w 1998 roku (inicjatorzy: John Maddog Hall, Larry Augustin, Eric Raymond, Bruce Perens i inni). Założenie ruchu było wynikiem niezadowolenia z koncepcji i działalności ruchu wolnego oprogramowania (zob.) założonego i kierowanego przez Richarda M. Stallmana. Dla obu koncepcji wspólne jest zaangażowanie na rzecz swobodnego dostępu użytkowników do kodu źródłowego oprogramowania komputerowego. Dla twórców ruchu Open Source istotniejsze są kwestie praktyczne - techniczne i organizacyjne związane z wolnością kodu. Ruch Free Software kładzie nacisk na kwestie ideologiczne - praw wolnościowych. Organizacją pomocniczą ruchu jest Open Source Initiative - OSI - Inicjatywa Otwartych Źródeł. Organizacją pomocniczą ruchu wolnego oprogramowania założona przez R. M. Stallmana - Free Software Foundation (FSF) - Fundacja Wolnego Oprogramowania. Projekt Joomla! rozwijany jest na zasadach głoszonych przez ruch wolnego oprogramowania. Kod Joomla! jest otwarty, może być przeglądany i zmieniany przez użytkowników. Organizacją pomocniczą jest założona w 2005 roku Open Source Matters. Por. Wolne oprogramowanie..

P

Pamięć podręczna
[ang. Cache]. Miejsce w pamięci komputera (katalog na dysku), w którym przechowywane są pliki z elementami stron internetowych, wykorzystywane przy ponownym odczytywaniu odwiedzonej wcześniej strony.
Panel administracyjny, panel kontrolny [ang. Joomla! Administrator]
Graficzny interfejs użytkownika (GUI) służący do zarządzania witryną lub jej składnikiem. W panelu administracyjnym znajdziesz wszystkie konieczne narzędzia do dodawania materiałów, takich jak teksty i obrazy, a także do zarządzania konfiguracją oraz wszystkimi składnikami Joomla! Do panelu administracyjnego odnoszą się także inne terminy: sekcja administracyjna, zaplecze, centrum administracyjne, centrum redakcyjne.
Parametry [ang. Parameters
Właściwości obiektu (pozycji zawartości, menu, artykułu, komponentu, modułu, bota, itd.) określające jego zachowanie.
PHP 
Skryptowy język programowania służący przede wszystkim do tworzenia dynamicznych stron WWW i wykonywany po stronie serwera. Więcej informacji - zobacz: Gdzie mogę poczytać o PHP
Piksel 
Najmniejszy element obrazu bitmapowego; jeden piksel to bardzo mały kwadrat wypełniony w całości jednolitym kolorem; w pikselach podaje się np. rozmiary obrazków.
Pipe 
Znak w postaci pionowej kreski |, często wykorzystywany do oddzielania od siebie parametrów. Inaczej: znak potoku.
Pliki mediów [ang. media files
Pliki tekstowe, graficzne, dźwiękowe, video (m.in. .gif, .jpg, .png albo .bmp, mp3), gromadzone za pomocą menedżera w Bibliotece mediów, przeznaczone do wykorzystania w artykułach. Por. MIME.
Plugin 
zobacz Dodatek.
PNG 
Format bitmapowych plików graficznych oraz system bezstratnej kompresji danych graficznych; pliki PNG są zalecane do grafik, które zawierają dużo szczegółów (teksty, kreski itp.).
Potoku znak (ang. Pipe)
Znak w postaci pionowej kreski |, często wykorzystywany do oddzielania od siebie parametrów.
Prawa dostępu 
[ang. Access control]. W systemach operacyjnych i aplikacjach obsługujących wielu użytkowników zbiór reguł określających, kto ma prawo operować zasobami, np. przeglądać, tworzyć, usuwać, przemieszczać. Porównaj → Lista kontroli dostępu
Projektant informacji 
Współtwórca, „architekt” witryny, odpowiada za zaprojektowanie witryny interesującej, satysfakcjonującej użytkowników, spełniającej założenia biznesowe i budującej dobre opinie o marce.
Producent witryny 
Organizator prac nad witryną, główny wykonawca, odpowiada za budżet i harmonogram prac nad witryną. Organizuje pracę pozostałych członków zespołu.
Proste adresy 
ang. SEF URLs - adresy internetowe wyrażone nazwą domenową oraz nazwami katalogów i plików, w odróżnieniu od skomplikowanych adresów generowanych np. przez CMS-y takie jak Joomla!, w których - oprócz nazwy domenowej znajdują się zmienne PHP i identyfikatory PHP, niezbyt jasne bądź zupełnie pozbawione zrozumiałych informacji o udostępnianych zasobach. Angielskie określenie zwraca uwagę na optymalizację adresów pod kątem wyszukiwarek internetowych (SEF - akronim od Search Engine Friendly, co dosłownie można by przetłumaczyć przyjazne wyszukiwarkom. Proste adresy są rozwiązaniem korzystniejszym także ze względu na łatwiejsze posługiwanie się nimi przez ludzi oraz niezależność od stosującego je silnika.
Przegląd artykułów [ang. Blog
Specyficzna forma prezentacji artykułów, naśladująca układ czasopisma typu magazynowego czy dziennika. Na szczycie obszaru prezentacji w jednej kolumnie wyświetlane są wstępy lub całe artykuły - „tematy dnia” pod nimi - zwykle w 2-3 w kolumnach artykuły i teksty wprowadzające kilku dłuższych artykułów, a poniżej zestaw odnośników do pozostałych artykułów w kategorii, w sekcji bądź oznaczonych do publikacji na stronie startowej. W przeszłości - do wydania polskiego pakietu językowego dla Joomla 1.5 angielskiego terminu blog nie tłumaczono, w Joomla 1.5 ten układ treści i typ pozycji menu nazwano 'przeglądem.
Przeglądarka internetowa 
[ang. User agent - klient użytkownika]. Program pobierający i wyświetlający zawartość dokumentów internetowych.
Przekierowanie 
[ang. Redirect]automatyczne przeniesienie użytkownika z wywołanego adresu na inny adres docelowy, pod którym znajduje się poszukiwany zasówb albo informacja na jego temat. W MediaWiki - specjalna strona stosowana w przypadku, gdy materiał ma kilka, równoważnych tytułów.
Przestrzeń nazw 
[ang. namespace] - byt abstrakcyjny, uniwersum, na które mogą się składać nazwy, terminy techniczne lub słowa. W obrębie dowolnej przestrzeni nazw każda nazwa musi być niepowtarzalna, jednoznacznie przypisana do reprezentowanego przez nie pojęcia ze świata rzeczywistego.
W MediaWiki jest to wydzielona grupa haseł o określonym charakterze; w każdy serwisie MediaWiki występuje przestrzeń główna i kilka-kilkanaście przestrzeni dodatkowych takich jak "użytkownik", "grafika", "meta", "pomoc" itp; strony znajdujące się poza główną przestrzenią nazw mają w tytułach przedrostek odpowiadający nazwie przestrzeni, np: "Pomoc:Dla początkujących".

Szablon:Przetwarzanie danych

Przyrostek klas CSS modułu 
(ang. Module Class Suffix) - opcjonalny parametr modułu, modyfikujący oznaczenia standardowych stylów CSS stosowanych w skryptach Joomla! generujących kod modułów. Umożliwia zróżnicowanie wyglądu modułów za pomocą definiowanych w arkuszach stylów CSS własnych dodatkowych klas lub zmodyfikowanych klas standardowych - «z przyrostkiem». Zobacz: Stosowanie przyrostków klas CSS.
Przyrostek klas CSS strony 
(ang. Page Class Suffix) - opcjonalny parametr pozycji menu, modyfikujący oznaczenia standardowych stylów CSS stosowanych w skryptach Joomla! generujących główną treść stron. Zapewnia swobodę stylizowania wyglądu stron za pomocą definiowanych w arkuszach stylów CSS własnych dodatkowych klas lub zmodyfikowanych klas standardowych - «z przyrostkiem». Zobacz: Stosowanie przyrostków klas CSS.
Publikacja [ang. Publish(ed)]
Udostępnianie. Stan, status różnych elementów Joomla!, zarówno zainstalowanych składników, jak i elementów treści, materiałów. Aby element był dostępny na witrynie, musi być opublikowany. W przypadku artykułów możliwe jest określenie terminu rozpoczęcia i zakończenia publikacji.

R

Ramka modułu 
(ang. chrome) - sposób oznakowania tytułu i treści dodatkoweym kodem HTML, decydujący o możliwościach stylizowania modułów za pomocą CSS. Standardowymi stylami ramek są: none (bez dodatkowego kodu ), table (kod tabeli jednokolumnowej), horz (kod tabeli jednowierszowej), xhtml (pojedynczy element div, tytuł w h3 , rounded (cztery zagnieżdżone elementy div, tytuł w h3) oraz wykorzystywany jedynie do podglądu pozycji modułów outline
Redirect 
patrz: Przekierowanie
Rekord [ang. Record
Zapisany w jednym wierszu tabeli bazy danych zespół informacji. Z rekordów pobierana jest treść informacji prezentowanych na witrynie. Dzięki gromadzeniu informacji w bazie danych treści witryny mogą być ustalane w sposób dynamiczny.

Szablon:Rendering Szablon:Rozpakowanie

Rozszerzenia [ang. extensions]
Dodatkowe składniki rozszerzające podstawowe, standardowe możliwości Joomla!: zob.    komponenty, zob.    moduły, zob.    dodatki, zob.    szablony,    pakiety językowe. Rozszerzenia są katalogowane systematycznie na stronie Joomla! Extension Directory (katalog rozszerzeń Joomla. Centralna składnica projektów znajduje się pod adresem    http://joomlacode.org.
RFC 
Skrót od ang. Request For Comments (prośba o komentarze) - specjalny zbiór dokumentów technicznych i organizacyjnych, publikowanych przez Internet Engineering Task Force, w których zebrane są reguły protokołów internetowych i sieciowych. Każdy dokument ma swój unikalny numer identyfikacyjny. Dokumenty RFC mają moc zaleceń, a nie norm prawnych, ale niektóre z nich zostały przekształcone w oficjalne standardy sieciowe.
RGB 
Skrót od ang. red, green, blue (czerwony, zielony, niebieski). Nazwa modelu barw podstawowych, z których składa się wszystkie inne barwy; każdą barwę można zapisać w formie podania proporcji udziału trzech barw podstawowych.

S

Sekcja 
[ang. Section]. Kolekcja pokrewnych kategorii artykułów - zgrupowanych według jakiegoś kryterium: tematu, rodzaju, typu, zakresu treści. Typową sekcją są na przykład Aktualności (w wer. ang. News). Sekcja jest kolekcją (zestawem) powiązanych ze sobą kategorii. Np. sekcja Aktualności może składać się z kategorii: Najnowsze aktualności, Ze świata, Z Polski. W sekcji musi być co najmniej jedna kategoria artykułów, zanim zostanie założona pierwsza kategoria, musi być założona co najmniej jedna sekcja. Sekcje pozwalają grupować materiały w duże działy witryny.

http://wiki.joomla.pl Szablon:Sortowanie

Spacja 
Znak - „niewidzialny”, ale istniejący - przerwa między dwoma wyrazami; wstawia się go stukając na „długi klawisz” u samego dołu klawiatury.
Spuścizna 
ang. Legacy - spadek, dziedzictwo, pozostałość po wcześniejszym okresie rozwoju. Wykorzystywane w nowszych wersjach oprogramowania funkcje i rozszerzenia napisane dawniej, dla wcześniejszych wersji, zgodnie z obowiązującymi wówczas, ale już zaniechanymi standardami projektowania (kodowania).
Strona główna 
zobacz Strona startowa.
Strona startowa, strona główna [ang. FrontPage
1) Pierwsza strona witryny, strona otwierająca, ukazująca się po wpisaniu w pasku adresowym przeglądarki adresu witryny, zwykle ’Start’ [Home], często w języku polskim zwana ’stroną główną’ Jest to jedna, jedyna, otwierająca witrynę strona. 2) Także nazwa komponentu generującego treść strony startowej w postaci przeglądu artykułów oznaczonych do publikacji na stronie startowej. Strona startowa może być jednak generowana przez dowolny komponent, niekoniecznie przez Front Page. Czynnikiem decydującym jest w Joomla 1.0 umieszczenie pozycji menu generującej stronę startową jako pierwszej pozycji w głównym menu witryny, a w Joomla 1.5 oznaczenie dowolnej pozycji w dowolnym menu jako domyślnej.
Strona otwierająca 
strona początkowa, od której rozpoczynamy przeglądanie witryny (startowa) lub jej działu, najczęściej przejściowa, sygnalizująca treści witryny lub działu witryny za pomocą specjalnych form prezentacji: zob. -> przeglądu artykułów, zob. -> listy kategorii, zob. -> listy artykułów w kategorii, itp.
Strona frontowa
[ang. Front-end]. Część serwisu internetowego widoczna dla odwiedzających, zewnętrzna, witryna prezentacyjna, w przeciwieństwie do zaplecza [ang. back-end), części tylnej - konsoli administracyjnej, wewnętrznej, ukrytej, niewidocznej dla odwiedzających. Terminu używa się czasem - niezbyt poprawnie - na oznaczenie strony startowej [ang. FrontPage], która jest jednym z elementów strony frontowej (witryny).
Surfowanie 
W kontekście stron internetowych - spontaniczne przechodzenie od strony do strony poprzez klikanie w linki, bez wcześniejszego "planu podróży".
SVG 
Uniwersalny format wektorowych plików graficznych. Zalecany do wykresów, rysunków technicznych, wzorów chemicznych i innych obrazków, które są złożone z tekstu i kresek.
Szablon [ang. template]
Szablon jest rodzajem wbudowanego w Joomla! lub dodatkowo instalowanego rozszerzenia, które decyduje o wyglądzie witryny.
Istnieją dwa rodzaje szablonów stosowanych w Joomla!: Szablony witryny oraz Szablony zaplecza. Szablony witryny decydują o wyglądzie stron odwiedzanych przez użytkowników (strony frontowej), a szablony zaplecza kontrolują wygląd stron panelu administracyjnego.
W przeciwieństwie do wielu innych CMS-ów, szablony w Joomla! można tworzyć według własnej fantazji i potrzeb, nie ma narzuconych żadnych schematów i struktur. Można je łatwo instalować i modyfikować, a każda zmiana będzie natychmiast widoczna na witrynie we wszystkich materiałach oznaczonych zmienioną regułą. Podobnie jak w przypadku komponentów i modułów, zbiór szablonów udostępnianych bezpłatnie na warunkach GNU GPL stale się powiększa.

Ś

Ścieżka dostępu, Ścieżka 
ang. path - napis określający położenie pliku lub folderu w strukturze katalogów na komputerowym nośniku danych; najczęściej ma postać listy katalogów odseparowanych ukośnikami. Wyróżniamy trzy typy ścieżek: bezwzględne (a. absolutne) względne wobec głównego katalogu oraz względne wobec dokumentu. Ścieżka bezwzględna zawiera wszystkie elementy adresu internetowego, jakie potrzebne są przeglądarkom pracującym w dowolnym komputerze do odnalezienia dokumentu - pliku lub strony internetowej. Ścieżka względna wobec głównego katalogu określa położenie pliku względem głównego katalogu witryny, rozpoczyna się od ukośnika '/'. Ścieżka względna wobec dokumentu określa ścieżkę od bieżącego dokumentu do pliku docelowego, np. w przypadku arkusza stylów oznacza to ścieżkę od pliku od głównego pliku szablonu - index.php.

T

Tag
Patrz znacznik.
Tekst główny 
[ang. main text]. Część artykułu oddzielona od tekstu wprowadzającego specjalnym znacznikiem „Więcej…”. Może to być albo cały tekst artykułu, albo kontynuacja tekstu wprowadzającego [ang. intro text]. W Joomla 1.0 zapisywany w odrębnym polu edytora artykułu, w Joomla 1.5 jedynie oddzielany znacznikiem Czytaj więcej [ang. Read more].
Tekst wprowadzający
[ang. Intro Text]. Zobacz → Wprowadzenie.

Szablon:Translacja Szablon:Transmisja

Treść główna
[ang. main body, component]. Statyczny lub dynamiczny artykuł albo inny materiał (lista odnośników, przegląd artykułów, karta produktu, galeria zdjęć, itp.) prezentowany w centralnym (głównym) obszarze treści strony, rozwijający temat strony.
Treść towarzysząca
Statyczne lub dynamiczne elementy treści strony umieszczone obok → treści głównej - w modułach lub bezpośrednio w szablonie witryny.
Treść witryny 
[ang. Content]. Artykuły oraz wszelkie inne dokumenty elektroniczne, dane i usługi udostępniane na stronie internetowej. Por. Artykuł.
Typ MIME [ang. MIME type, Internet media type
Typ medium internetowego. Dwuczęściowy identyfikator formatu pliku, używany początkowo do definiowania załączników w poczcie elektronicznej, a obecnie jstosowany także w innych protokołach komunikacyjnych (HTTP, SIP). Składa się z przynajmniej dwóch części: typu i podtypu, oraz opcjonalnych parametrów. Rejestrem typów zarządza Internet Assigned Numbers Authority. Zestaw częściej używanych typów mediów internetowych znajdziesz na stronie Wikipedia: Typ MIME.

U

Uprawnienia 
[ang. Access]. Zobacz: → Prawa dostępu.

Szablon:Upgrade

URI
Patrz URL.
URL, URI 
(skrót ang. Uniform Resource Locator) jednolity format adresowania do rozmaitych zasobów internetowych i w sieciach lokalnych (informacji, danych, usług). Określa rodzaj zasobu (np. HTTP, HTTPS, FTP, MAILTO, file) oraz lokalizację (po dwukropku i dwóch ukośnikach).
Użytkownik
[ang. Users]. Każdy, kto w jakikolwiek sposób korzysta z witryny lub tworzy witrynę. Por. Konto użytkownika, Grupy użytkowników

W

Szablon:Wczytywanie

Witryna 
[ang. Site]. Zbiór statycznych lub dynamicznych stron internetowych tworzących jedną spójną całość. Inaczej serwis internetowy.
Wolna licencja 
licencja udzielana przez właściciela praw autorskich tekstów, grafik, muzyki i innej twórczości, która zezwala na nieskrępowane, nieodpłatne kopiowanie i modyfikowanie tej twórczości; przykładami wolnych licencji są: GNU FDL, GPL, CC-BY-SA, FAL, DSL
Otwarte oprogramowanie ang. Free Software
Ogólnoświatowy ruch użytkowników komputerów zaangażowanych w działania na rzecz swobodnego dostępu do oprogramowania. Inicjatorem i ideologiem ruchu jest Richard Stallman, który zapoczątkował tworzenie oprogramowania pod nazwą Project GNU [GNU’s Not Unix - GNU to nie Unix): http://www.gnu.org. W 1995 roku Stallman powołał do życia Free Software Foundation (FSF) - Fundacja Wolnego Oprogramowania. W pewnej opozycji do Free Software został założony ruch Open Source Initiative - OSI - Inicjatywa Otwartych Źródeł. Między Free Software a Open Source istnieją istotne różnice w założeniach. Dla Free Software ważne są kwestie ideowe - moralne i etyczne, ruch jest bardziej radykalny w swych dążeniach do pełnej swobody dysponowania oprogramowaniem z otwartym kodem. Open Source stawia na jakość kodu, zaangażowanie biznesu. W praktyce wolne oprogramowanie jest zawsze oprogramowaniem z otwartym kodem źródłowym, ale nie każde oprogramowanie Open Source jest wolne. Projekt Joomla! rozwijany jest na zasadach głoszonych przez ruch wolnego oprogramowania. Kod Joomla! jest otwarty, może być przeglądany i zmieniany przez użytkowników. Organizacją pomocniczą jest założona w 2005 roku Open Source Matters. Por. Otwarte oprogramowanie..
Wpinacz, Wraper ang. Wrapper 
Wbudowany w Joomla! komponent umożliwiający prezentację w serwisie dowolnej strony WWW. Umożliwia również włączenie do witryny np. stron dHTML, nieobsługiwanych w zwykłym trybie przez Joomla!, a także integrację z Joomla! innych, niezależnych skryptów (galerie, katalogi,…).
Wprowadzenie
[ang. Intro Text], także tekst wprowadzający. Początkowy oddzielony od tekstu głównego fragment artykułu - jego skrót, zwiastun zapowiedź treści albo wprowadzenie, wstęp do artykułu, prolog. Teksty wprowadzające są publikowane na stronach przeglądów (kategorii, sekcji, archiwum oraz przeglądu Strona startowa. Do całego tekstu artykułu prowadzi odnośnik Czytaj więcej. Rolę odnośnika może też spełniać przekształcony w odnośnik tytuł artykułu. W parametrach pozycji menu można zdecydować o pominięciu tekstu wprowadzającego na stronach zawierających pełny tekst artykułu.
Wtyczka 
zobacz Dodatek.
WYSIWYG 
akronim angielskiego zdania What You See Is What You Get, co znaczy To, co widzisz, jest tym co otrzymasz), określający edytory tekstu udostępniające dwa tryby pracy : zwykły oraz wizualny (graficzny), podczas którego użytkownik widzi na ekranie tekst w kształcie zbliżonym lub identycznym do tego, jaki zobaczy w publikacji na witrynie.
Wyszukiwarka 
usługa polegająca na wyświetlaniu listy stron po wpisaniu słów kluczowych.

X

XHTML 
podstawowy język znaczników służący do tworzenia stron WWW; XHTML jest następcą nierozwijanego już języka HTML.

Z

Zablokowana pozycja 
[ang. Check Out]. Kiedy użytkownik edytuje jakiś element zawartości witryny, element ten jest blokowany, aby inny użytkownik nie mógł dokonywać w nim w tym samym czasie zmian. Po zakończeniu edycji następuje odblokowanie chronionego elementu.
Zgodność wsteczna 
ang. backward compatibility - zgodność z wcześniejszym oprogramowaniem, umożliwiająca działanie rozszerzenia w nowszej linii rozwojowej oprogramowania. Porównaj: Spuścizna, Dodatek Spuścizna. Zobacz też Kompatybilność wsteczna.
Znacznik, Tag 
w XHMTL, w Joomla!, w BBCode, w wikikodzie - specjalne znaki kodujące formatowanie tekstu, wstawianie linków i grafik, tworzenie akapitów itp.


Ż

Ź

Źródło HTML 
[ang. HTML source]. Źródłowy kod HTML obsługujący stronę internetową bądź jej fragment. Zawiera wyświetlane treści oraz opisujące je znaczniki.

Dziękujemy za wkład

» Stefan Wajda [zwiastun],